Quen

Bắt đầu là chiếc bình tắm nước nóng và những thiết bị vệ sinh khép kín lắp đặt trong mỗi nhà. Chợt thừa ra cái gáo, cái thùng phuy chứa nước.

(LĐCT) -

Vài năm sau đến chiếc máy giặt xuất hiện. Thừa ra toàn bộ xô chậu chẳng biết cất vào đâu cho hết. Những thứ nhỏ hơn trong nhà như bếp ga, nồi cơm điện sắm về, rổ rá bằng tre và bếp dầu lần lượt bỏ đi cả. Đến thời máy lạnh lắp đặt cho mỗi căn phòng, kèm theo nó là giường đệm trải khăn vải, rất nhiều nhà không còn trông thấy cái chiếu cói nữa.

Quen đọc báo trên mạng trước màn hình máy tính, giở trang tìm bài bằng cách nhắp chuột, một giờ đồng hồ có thể lướt qua vài chục tờ báo, đâm ngại ngần cầm trên tay tờ báo giấy với hàng tệp dày quảng cáo và mực in thì đen nhẻm dây ra tay.

Ngồi trên xe máy thấy khó chịu với những anh đi xe đạp ngoằn ngoèo trước mũi dù chiếc xe đạp mình vừa bỏ đi ít ngày. Cầm vôlăng ôtô rồi là không muốn chuyển xuống hàng hai bánh nữa. Con người ngẫm ra thật bạc bẽo với những đồ vật quanh mình. Cái thời trong nhà có dư hai chiếc lốp xe đạp treo trên tường như một niềm tự hào mới đấy mà đã như xa lắc mịt mờ...

Những thói quen mới được các dụng cụ tiện ích góp sức vào nhanh chóng trở nên bền vững. Khó lòng thay đổi.

Chẳng phải cái gì mới cũng tốt và dễ quen. Thị dân lâu đời rất khó quen với mấy hàng bún ốc cho thêm cả thịt bò tái vào, hoặc hàng phở bán cả hai thứ phở gà và bò chung nhau một nồi nước dùng. Nhưng lại chuộng lạ đến mức nực cười. Có người đi hàng trăm cây số chỉ để xem một con lợn quái thai có cái mũi dài như vòi voi; hoặc con cua trên mai có hình mặt người; hoặc con rùa trên lưng có chữ Phạn.

Vài nghệ sĩ đương đại hô hoán lên rằng nghệ thuật chỉ cần lạ. Các quý ông đua nhau đi tìm của lạ đã có ông tìm thấy bốn bức vách nhà giam. Có quý ông tự hào đã nuôi nhốt thành công nhiều loài mãnh thú. Hổ, gấu và cá sấu. Hổ thì cắn chết người. Gấu và cá sấu thì đớp mất tay trẻ con. Các quý bà ở nhà cũng chuộng lạ không kém. Nhuộm tóc, nâng mũi, xăm môi, bơm thêm vào chỗ thiếu, hút bớt những chỗ thừa để... mãi mãi tuổi xuân?

Có tiền mà chuộng lạ nhiều khi đã gây ra nhiều thứ phản cảm trên đời. Một ngôi chùa cổ im ắng thanh tịnh bỗng nảy ra một bức tượng bồ tát trắng toát tươi cười cầm nhành dương liễu đứng ngay ngoài cổng. Xây dựng bằng tiền công đức của ai rất dễ biết. Đọc chữ dưới chân tượng là ra ngay. Những di tích danh thắng luôn được làm mới hoàn toàn theo hiểu biết về trùng tu của những người có trách nhiệm.

Hang động trên vịnh Hạ Long được mắc đèn màu nhấp nháy ánh lửa ý nói cuộc sống ở đây có từ thời nguyên thủy. Đồ án phục dựng Hoàng thành Thăng Long dựa theo mô thức kiến trúc đình làng. Chiếc cầu đá ở khu di tích Lam Kinh mới toanh toàn bộ được hiểu như công trình đời Lê?

Cuối thu. Người bạn lính năm xưa mang ôtô đến đón tôi lên thăm lại nơi đóng quân ba mươi năm trước trong vùng rừng núi Định Hóa, Thái Nguyên. Thị trấn Quán Vuông đã hoàn toàn đổi khác. Suốt con đường nhựa mới mở vào Phượng Tiến đã không còn bóng dáng những ngôi nhà sàn và những bụi nứa dại. Nhà nghỉ có máy lạnh. Phố chợ có hàng xe máy vài trăm chiếc. Tiếng hát õng ẹo vọng ra từ quán karaoke. Đâm nghi ngờ về những tháng năm gian khổ đi chặt nứa trên rừng. Có thật là ở nơi đây?

9.2009

Hòa Phong